جزئیات قانون
قانون ثبت اسناد و املاک
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی · ثبت
قانون ثبت اسناد و املاک مصوب لیله 21 بهمن ماه 1308 باب اول فصل اول - تشکیلات اداری ثبت و وظایف مأمورین
ماده 1
در هر حوزه ابتدایی به اقتضاء اهمیت محل یک اداره یا دائره ثبت اسناد و املاک تأسیس می‌شود - ممکن است هر اداره یا دائره ثبت‌دارای شعبی باشد.
ماده 2
مدیران و نمایندگان ثبت و مسئولین دفاتر جز در محل مأموریت خود نمی‌توانند انجام وظیفه نمایند. اقدامات آنها در خارج از آن محل اثر‌قانونی ندارد.
ماده 3
هر مدیر ثبت و مسئول دفتر و نماینده باید قبل از تصدی به مأموریت دو نمونه از امضاء خود را بدهد یکی از نمونه‌ها در دفتر دائره محلی و‌دیگری در اداره کل ثبت اسناد و املاک در تهران ضبط خواهد شد.
ماده 4
در صورت تغییر مسئول دفتر مدیریت ثبت اسناد و املاک محل با حضور مدعی‌العموم ابتدایی یا نماینده او ذیل دفاتر مسئول مزبور را‌بسته و به مسئولی که به جای او معین می‌شود تسلیم خواهد کرد.
ماده 5
در هر اداره یا دائره ثبت به تناسب توسعه آن یک یا چند نفر متخصص ثبت برای رفع اختلافات و اعتراضات ناشی از تقاضای ثبت املاک معین‌خواهد شد.
ماده 6
انتخاب محققین ثبت از بین مستخدمین دولت مطابق نظامنامه‌ای که وزارت عدلیه تنظیم خواهد نمود به عمل می‌آید.
ماده 7
جز در مورد
ماده 8
محققین ثبت به اختلافاتی رسیدگی خواهند کرد که از هزار تومان تجاوز نکند از رأی محقق ثبت تا ده روز پس از ابلاغ‌به نزدیکترین محکمه بدایت شکایت استینافی می‌توان کرد محقق در ضمن رأی خود این حق استیناف را ذکر کرده و محکمه صلاحیت‌دار را نیز صریحاً‌قید می‌کند حکم آن محکمه قابل تمیز نیست.
ماده 8
در موارد قنوات و چشمه‌سارها و املاک مشاعه هر گاه سهام ملک یا قنات یا چشمه‌سار به ترتیب مذکور در
ماده 37
مجموعاً بیش از سهام‌واقعی ملک یا قنات یا چشمه‌سار بشود محقق ثبت بدون رعایت حد نصاب فوق‌الذکر رسیدگی کرده و رأی خواهد داد کسانی که در این مورد به رأی‌محقق ثبت تسلیم نباشند در صورتی که سهم هر یک از آنها بیش از هزار تومان باشد معترض تلقی شده و می‌توانند تا دو ماه پس از ابلاغ رأی نسبت به‌تقاضای سایر شرکاء قنات یا چشمه‌سار یا ملک مشاع به محکمه صلاحیت‌دار عرضحال اعتراض بدهند و چنانچه سهم هر یک از آنها هزار تومان یا کمتر‌باشد فقط می‌توانند مطابق
ماده 7
در ظرف مدت ده روز استینافاً به نزدیکترین محکمه بدایت مراجعه کنند.
ماده 9
ترتیب رسیدگی و وظائف محققین ثبت به موجب نظامنامه معین خواهد شد.
ماده 10
برای آگاهی عامه اداره ثبت املاک در موقع تشکیل در هر حوزه سالی یک مرتبه تا دو سال باید هیأتی مرکب از پنج نفر معتمدین محل و‌سه نفر مأمورین مهم آن حوزه تشکیل دهد که به وسیله اعلان و ابلاغ و جار اهالی حوزه ثبت را از لزوم ثبت املاک مطلع سازند. فصل دوم - دفاتر ثبت
ماده 11
هر اداره یا دائره ثبت اسناد و املاک دارای دفاتر ذیل خواهد بود و هر دفتری باید نسختین باشد: 1 - دفتر املاک 2 - دفتر معاملات راجع به اموال غیر منقول 3 - دفتر ثبت معاملات منافع املاک ثبت شده 4 - دفتر معاملات اموال منقول 5 - دفتر‌اسناد متفرقه 6 - دفتر ودایع 7 - دفتر احکام محاکم راجع به اموال منقول و غیر منقول 8 - دفتر ثبت موقوفات 9 - دفتر صورت اسامی اشخاصی که‌ورشکسته و یا در تحت قیمومت یا ولایت شرعی هستند 10 - دفتر عایدات ثبت 11 - دفتر نماینده عمومی املاک.
ماده 12
وزارت عدلیه اندازه عرض و طول هر یک از دفاتر مذکوره در ماده فوق و همچنین نمونه صفحات وعده ستونهای مطالبی را که باید در هر‌یک از ستونها درج شود به موجب نظامنامه مخصوص معین خواهد کرد.
ماده 13
کلیه دفاتر مذکوره در ماده (11) باید مجلد بوده و تمام صفحات آن را در بدو امر مدعی‌العموم بدایت محل یا نماینده او نمره گذاشته و به‌امضای خود ممضی و به مهر پارکه ممهور نماید.
ماده 14
مجموع عده صفحات هر دفتر را باید مدعی‌العموم یا نماینده او با تمام حروف در صفحه اول و آخر دفتر با ذکر تاریخ قید کند.
ماده 15
عده مجلدات دفتر املاک به عده نواحی هر حوزه ثبت خواهد بود و در هر یک از مجلدات مذکوره لااقل شش صفحه برای هر ملک‌منظور می‌شود و صفحات مزبوره دارای نمره ترتیبی خواهد بود.
ماده 16
تمام معاملات راجع به انتقال املاک در صفحه دفتر املاک که مربوط به آن ملک است به ترتیب تاریخ قید شده و در دفتر نماینده عمومی‌املاک نیز یادداشت خواهد شد.
ماده 17
کلیه دفاتر مذکوره در ماده (11) به استثنای دفتر املاک سالیانه بوده و در آخر هر سال مسئولین دفاتر ثبت اسناد و املاک دفاتر خود را بسته‌شماره اسنادی را که ثبت شده است معین و صورت‌مجلس از شرح ختم دفتر در آخرین صفحه که بسته می‌شود مرتب کرده امضاء می‌نمایند پس از آن‌دفاتر بسته شده را به مدیر دائره ثبت اسناد و املاک حوزه خود تسلیم می‌کنند.
ماده 18
مدیر ثبت در آخر هر سال صورت‌مجلس مذکور در ماده فوق را امضاء نموده و پس از آن یک نسخه از اصل هر یک از دفاتر را به ضبط‌حوزه خود و نسخه دیگر را به دفتر ضبط راکد کل ارسال خواهد داشت.
ماده 19
دفتر املاک سالیانه نیست و مادامی که صفحه سفید دارد استعمال می‌شود مقررات راجعه به بستن دفاتر و ترتیب صورت‌مجلس که در دو‌ماده فوق مذکور است پس از اختتام آن به عمل آمده یک نسخه از آن در ضبط حوزه‌ای که ملک در آن واقع شده و نسخه ثانی به ضبط کل ارسال خواهد‌شد.
ماده 20
مراجعه به دفتر املاک برای عموم جایز است. باب دوم ثبت املاک فصل اول - مواد عمومی و مواد متفرقه
ماده 21
کلیه اموال غیر منقول اعم از املاک مزروعی و مستغلات و غیره باید در دفاتر ثبت املاک ثبت شود در نقاطی که اداره ثبت اسناد در تاریخ‌اجراء قانون متمم قانون ثبت املاک مورخ یازدهم دی ماه 1307 موجود بوده از تاریخ اجراء آن قانون تا دو سال و در سایر نقاط از تاریخ افتتاح اداره ثبت‌املاک در هر ناحیه تا 2 سال کلیه اشخاصی که به عنوان مالکیت متصرف املاک واقعه در آن ناحیه هستند باید تقاضای ثبت نمایند و از ابتداء سال سوم‌دولت هر ملکی را که هنوز تقاضای ثبت آن نشده به اسم متصرف اعلان کرده و با رعایت مقررات این قانون به ثبت می‌رساند.
ماده 22
تقاضای ثبت نسبت به املاک دولت به عهده مالیه محل و نسبت به املاک مؤسسات بلدی و خیریه بر عهده رییس مؤسسه و نسبت به‌املاک موقوفه به عهده متولی و نسبت به املاک شرکتها به عهده مدیر شرکت و در مورد املاک محجورین به عهده ولی یا قیم آنها است.
ماده 23
نماینده اوقاف هر محل مکلف است به متولیان املاک موقوفه آن محل اخطار نماید که در ظرف شش ماه از تاریخ اجراء این قانون در‌نواحی که اداره ثبت موجود است و در سایر نواحی تا شش ماه پس از افتتاح اداره ثبت نسبت به املاک موقوفه تقاضای ثبت نمایند.
ماده 24
در صورتی که متولیان در ظرف مدت فوق اقدام به تقاضای ثبت نکنند نماینده اوقاف محل تقاضای ثبت خواهد کرد.
ماده 25
نسبت به موقوفاتی که متولی خاص ندارد نماینده اوقاف محل مستقیماً تقاضای ثبت خواهد داد.
ماده 26
نسبت به ملک به موقوفه که به عنوان مالکیت تقاضای ثبت آن شده و همچنین برای حفظ حقوق ارتفاقی موقوفه نسبت به ملک دیگری‌که تقاضای ثبت آن بدون ذکر حقوق موقوفه شده است متولی و نماینده اوقاف هر یک جداگانه مکلف به اعتراض هستند.
ماده 27
عدم اعتراض متولی در مدت قانونی و عدم تعقیب امر در نزد مراجع صالحه در صورتی که عمدی باشد خیانت محسوب و با متولی‌مطابق مواد 79 و 80 قانون مدنی رفتار خواهد شد.
ماده 28
مخارج راجع به ثبت در صورتی که موقوفه مورد تقاضا عایدات کافی نداشته باشد و همچنین مخارج اعتراض و محاکمه از محل مبرات‌مطلقه و موقوفات مجهول‌المصرف داده می‌شود.
ماده 29
در مورد املاکی که وقف بر اولاد و اقارب است نماینده اوقاف محل به متولی یا یکی از موقوف‌علیهم اخطار می‌کند که در مدت شش ماه‌مذکور در
ماده 23
تقاضای ثبت موقوفه را بنماید و در صورت عدم تقاضا نماینده اوقاف خود تقاضای ثبت خواهد داد.
ماده 30
در مواردی که اداره اوقاف تقاضای ثبت می‌دهد مخارج راجع به ثبت را خود مستقیماً از عایدات موقوفه مورد تقاضا وصول خواهد نمود.
ماده 31
عرضحال اعتراض اداره اوقاف مجاناً پذیرفته می‌شود.
ماده 32
ثبت رقبه به عنوان وقفیت مثبت تولیت نیست.
ماده 33
هر یک از نمایندگان اوقاف که تکالیف مقرره در مواد فوق را انجام نداد از یک تا سه سال از خدمات دولتی منفصل خواهد شد.
ماده 34
در مورد قنوات و چشمه‌سارهای مشترکه بین چند مالک و املاک مشاع هر گاه یکی از مالکین تقاضای ثبت کرد ثبت تمام قنات یا‌چشمه‌سار و ملک مشاع الزامی و مطابق مواد ذیل عمل خواهد شد.
ماده 35
پس از اولین تقاضای ثبت اداره ثبت اعلان خواهد کرد که نسبت به قسمتی از فلان قنات یا فلان ملک تقاضای ثبت شده و عموم مالکین‌متصرف باید تا سی روز پس از نشر آخرین اعلان اظهارنامه به اداره بدهند.
ماده 36
اعلان فوق تا سی روز سه مرتبه منتشر خواهد شد سی روز پس از انتشار آخرین اعلان اداره ثبت باید صورت کلیه اشخاصی که خود را به‌وسیله اظهارنامه مالک متصرف معرفی کرده‌اند و همچنین اشخاص مذکور در
ماده 106
و صورت قسمتهایی را که مالک آن معلوم نیست اعلان نماید‌این اعلان تا شصت روز منتشر شده و هر گاه در ظرف این مدت معترضی پیدا نشد سند مالکیت به اشخاصی که به عنوان مالک متصرف اعلان شده‌اند‌با رعایت
ماده 107
داده می‌شود.
ماده 37
اگر عده سهام اشخاصی که اظهارنامه داده‌اند و سهام اشخاص مذکور در
ماده 106
و سهامی که مالک آن معلوم نیست مجموعاً بیش از‌سهام واقعی ملک یا قنات یا چشمه‌سار بشود مطابق
ماده 8
این قانون رسیدگی به آن به محقق ثبت رجوع خواهد شد.
ماده 38
نسبت به املاکی که با شرط خیار یا به عنوان قطعی یا شرط نذر خارج و یا به عنوان قطعی با شرط وکالت منتقل شده است و به طور کلی‌نسبت به املاکی که به عنوان صلح یا به هر عنوان دیگر با شرط استرداد انتقال داده شده و مدت خیار یا عمل به شرط و به طور کلی مدت حق استرداد‌هنوز باقی است انتقال دهنده حق دارد تقاضای ثبت نماید ولی مکلف است حق طرف را نیز در تقاضانامه خود قید کند و این حق مادامی که باقی است‌در ضمن اعلان با تصریح به اسم طرف ذکر خواهد شد هر گاه انتقال دهنده در ظرف مدت بخواهد از حق خود استفاده کند باید به اطلاع ثبت اسناد محل‌ملک اقدام نماید اگر انتقال دهنده در ظرف مدت از حق خود استفاده نکرد طرف می‌تواند صدور سند مالکیت خود را نسبت به ملک مورد معامله که در‌دفتر املاک به اسم انتقال دهنده ثبت شده است تقاضا نماید اداره ثبت تقاضای طرف را به انتقال دهنده ابلاغ کرده و هر گاه انتقال دهنده تا ده روز از‌تاریخ ابلاغ (با رعایت مقررات اصول محاکمات حقوقی راجع به مسافت) مخالفتی نکرد تعلق قطعی ملک را به طرف در دفتر املاک ثبت نموده سند‌مالکیت قطعی به او خواهد داد اگر انتقال دهنده تا ده روز از تاریخ ابلاغ ادعا کرد که تفاوت بین قیمت واقعی در روز انقضاء مدت حق استرداد و قیمت‌مقرر بین طرفین از خمس قیمت واقعی در روز انقضاء مدت بیشتر است باید در ظرف یک ماه به محکمه صالحه رجوع کند. هر گاه محکمه تفاوت‌قیمت را معادل خمس یا کمتر دید حکم خواهد داد اداره ثبت املاک ملک را به طور قطعی به اسم طرف ثبت نماید و هر گاه تفاوت را بیش از میزان فوق‌دید و طرف نیز تا یک ماه از تاریخ اخطار برای تأدیه مازاد از خمس حاضر نشد محکمه حکم به رد قیمت مقرر بین طرفین و اجرت‌المثل قانونی خواهد‌داد در این صورت هر گاه انتقال دهنده محکوم‌به را نپرداخت حکم مطابق مقررات اصول محاکمات حقوقی اجرا شده و طرف در استیفای حق خود(محکوم‌به) از عین یا قیمت ملک مورد معامله بر هر طلبکار دیگر انتقال دهنده مقدم خواهد بود.
ماده 39
نسبت به معاملات مذکور در ماده فوق که پس از ثبت ملک در دفتر املاک واقع شده و در دفتر معاملات غیر منقوله نیز ثبت شده است‌مقررات فوق لازم‌الرعایه است لیکن وظایفی که در فوق به عهده محکمه گذارده شده به عهده مدیر ثبت خواهد بود.
ماده 40
مفاد
ماده 38
نسبت به معاملاتی هم که قبل از تاریخ اجراء این قانون واقع و برای انتقال دهنده به نحوی از انحاء حق استرداد مال مورد‌معامله قید شده است مجری خواهد بود اعم از اینکه نسبت به ملک مورد معامله تقاضای ثبت شده یا نشده باشد و محاکم مکلف هستند بر طبق آن‌حکم صادر نمایند مگر اینکه در تاریخ اجراء این قانون مدتی که برای حق استرداد مقرر بوده منقضی و به علاوه ملک پس از انقضاء مدت حق استرداد به‌تصرف منتقل‌الیه داده شده باشد.
ماده 41
تخلف قضات از
ماده 38
و
ماده 39
و 40 موجب مجازات انتظامی از درجه شش به بالا است.
ماده 42
هر گاه مستدعی ثبت تقاضای ثبت را مسترد داشت کلیه عملیاتی که تا آن تاریخ شده است باطل می‌شود.
ماده 43
در صورتی که در اثناء مدت عملیات مقدماتی تقاضاکننده ثبت ملک مورد تقاضا را کلاً یا بعضاً به دیگری انتقال دهد باید انتقال دهنده و‌منتقل‌الیه شخصاً یا به توسط وکیل ثابت‌الوکاله در اداره ثبت اسناد حاضر و معامله خود را به اداره ثبت اسناد اطلاع دهد.
ماده 44
چنانچه انتقال قبل از انتشار اعلان نوبت اول واقع شده باشد به تقاضای منتقل‌الیه اعلانات به اسم او منتشر خواهد شد و اگر بعد از انتشار‌اعلان نوبت اول باشد بقیه اعلانات به اسم تقاضاکننده با قید انتقال و ذکر اسم منتقل‌الیه منتشر می‌شود.
ماده 45
اگر انتقال بعد از انقضاء مدت 90 روز و قبل از صدور سند مالکیت واقع شود ملک به اسم تقاضاکننده اولی در دفتر املاک ثبت و انتقال به‌مالک جدید در دفتر غیر منقول و دفتر املاک ثبت و سند مالکیت به مالک جدید داده خواهد شد.
ماده 46
در مورد مواد 43 و 44 و 45 به غیر از حق‌الثبتی که تقاضاکننده اولی در موقع تقدیم تقاضانامه داده است حق دیگری گرفته نمی‌شود.
ماده 47
هر گاه مورد انتقال ملکی باشد که نسبت به آن معترض موجود است اداره ثبت مکلف است در موقعی که مستدعی ثبت و منتقل‌الیه برای‌اطلاع دادن معامله به اداره حاضر می‌شوند اسامی معترضین و اعتراضات آنها را به اطلاع منتقل‌الیه رسانیده واقعه را در دوسیه عمل قید و به امضای‌منتقل‌الیه برساند و همچنین در ظرف ده روز به معترضین اطلاع دهد که ملک به دیگری انتقال داده شده است.
ماده 48
هر گاه انتقال دهنده معامله خود را به اداره ثبت اسناد اطلاع نداد و منتقل‌الیه به اداره مراجعه نمود اداره به مستدعی ثبت اظهار منتقل‌الیه‌را اخطار می‌نماید چنانچه مشارالیه پس از رؤیت اخطار در ظرف ده روز انتقال را تصدیق نمود اعلانات با رعایت ماده (44) به اسم منتقل‌الیه و با قید‌انتقال از مستدعی ثبت منتشر خواهد شد و در صورت عدم تصدیق، منتقل‌الیه معترض شناخته شده و پس از انقضای ده روز فوق‌الذکر در مدت شصت‌روز حق مراجعه به محکمه یا محقق ثبت برای او محفوظ خواهد بود.
ماده 49
فوت مستدعی ثبت مانع جریان عملیات ثبت نخواهد بود مگر اینکه وراث او کتباً تقاضای ثبت را مسترد دارند.
ماده 50
هر گاه مستدعی ثبت بعد از انقضای مدت اعتراض و قبل از ثبت ملک فوت نماید برای ثبت ملک به اسم وارث باید مطابق قسمت اخیر
ماده 126
رفتار شود. فصل دوم تقاضای ثبت
ماده 51
اشخاص ذیل حق تقاضای ثبت دارند. 1 - مالک 2 - کسانی که ملکی به نفع آنها حبس یا وصیت شده است نسبت به حقی که برای آنها تعیین شده است. 3 - کسانی که در ملک حقوقی از قبیل حق‌الشرب - حق‌المجری - حق‌السکنی حق‌النظاره حقوق تولیتی و حق اعیانی و امثال آن دارند نسبت به‌حق خود.
ماده 52
تقاضانامه ثبت باید به امضای مستدعی ثبت و یا وکیل ثابت‌الوکاله او بوده و به مدیر ثبت داده شود.
ماده 53
هر گاه مستدعی ثبت نتواند امضاء کند مدیر ثبت این نکته را قید نموده و پس از اطمینان از هویت او تصدیق خواهد کرد که تقاضانامه از‌طرف مستدعی ثبت داده شده است.
ماده 54
در صورتی که تقاضا به توسط وکیل باشد باید وکالت‌نامه مشتمل بر اختیارات لازمه برای تقاضای ثبت را ضمیمه نماید.
ماده 55
تقاضانامه شامل نکات ذیل خواهد بود. 1 - اسم و اسم خانوادگی رسمیت تقاضاکننده نسبت به ملک مورد تقاضا و محل اقامت و مشخصات دیگر مستدعی ثبت و وکیل او 2 - تابعیت‌مستدعی ثبت 3 - نوع مال غیر منقولی که تقاضای ثبت آن شده با تعیین محل و مشخصات و حدود و اجزاء و متعلقات آن 4 - قیمت ملک در تاریخ‌تقاضا 5 - شرح حقوقی که برای اشخاص در آن ملک است با تعیین صاحبان حقوق و همچنین حقوقی که مستدعی ثبت در املاک مجاور دارد 6 -معرفی صاحبان املاک مجاور.
ماده 56
در موقع تقدیم تقاضا باید تقاضاکننده اسناد و قبالجات و بنچاق ملک و مدارک راجعه به آن را به اداره ثبت ارائه دهد تا خلاصه آن در‌دوسیه عمل ثبت شود و اگر دلیل مالکیت منحصر به تصرف است ادله و امارات تصرف فعلی خود را باید کتباً به اداره ثبت اسناد و املاک تسلیم نماید و‌در هر حال تقاضاکننده نحوه تصرف خود را که مطابق این قانون او را برای تقاضای ثبت مجاز می‌دارد معلوم کند.
ماده 57
نسبت به املاکی که مالک خاصی ندارد تقاضای ثبت پذیرفته نمی‌شود. فصل سوم - تحدید حدود و اعلانات
ماده 58
پس از تقدیم تقاضانامه مدیر ثبت اعلانی ترتیب می‌دهد مشتمل بر خلاصه و مفاد تقاضانامه و تعیین روز و ساعت برای تعیین حدود‌موقت ملکی که تقاضای ثبت آن شده است.
ماده 59
اعلان مذکوره در ماده قبل را مدیر ثبت اسناد در یکی از جرائد حوزه خود و اگر در آن حوزه روزنامه نباشد در یکی از جراید حوزه دیگر‌مطابق نظامنامه‌ای که وزارت عدلیه معین خواهد کرد منتشر می‌نماید.
ماده 60
اعلانات مربوطه به هر ناحیه باید در جریده معینی منتشر شود که در آخر هر سال برای سال بعد از طرف وزارت عدلیه معین شده و به‌اطلاع عموم خواهد رسید.
ماده 61
روزنامه‌هایی که بیشتر منتشر می‌شوند بر سایر جراید مقدم خواهند بود.
ماده 62
علاوه از اعلان در جراید چند نسخه اعلان برای انتشار در اماکن عمومی و در صورتی که تقاضای ثبت راجع به ابنیه باشد برای الصاق‌اعلان درب ابنیه مذکوره نزد حکومت یا کمیسر یا کدخدای محل و لدی‌الاقتضاء نزد کدخداهای املاک مجاور ارسال خواهد شد حکومت و کمیسر و‌کدخداها فوراً اعلانات را در محل منتشر و تصدیقی راجع به اینکه اعلان در چه تاریخ منتشر شده است برای مدیر ثبت می‌فرستند.
ماده 63
مدیر ثبت یا معاون او عملیات راجعه به تعیین حدود موقت را شخصاً یا به توسط یکی از نمایندگان به کمک یک نفر نقشه‌کش (در‌صورتی که لازم باشد) و حضور تقاضاکننده یا وکیل او اجرا خواهد نمود.
ماده 64
برای موقع تعیین حدود مدیر ثبت اسناد و املاک اشخاص ذیل را احضار خواهد کرد: 1 - مستدعی ثبت 2 - صاحبان املاک مجاور 3 - اشخاصی که اعتراض نموده‌اند اشخاص مزبور دعوت می‌شوند تا در عملیات تعیین حدود حضور به‌هم رسانیده و یا وکیل خود را برای حضور اعزام دارند.
ماده 65
اعلان تعیین حدود به منزله احضار صاحبان املاک مجاور است و نسبت به اشخاصی که در محل وقوع ملک مقیم بوده و احضار آنها هم‌برای موقع تعیین حدود ممکن است دعوتنامه علیحده ارسال خواهد شد.
ماده 66
تحدید حدود نباید زودتر از سه روز بعد از انتشار اعلان تحدید حدود به عمل آید.
ماده 67
اگر فاصله بین انتشار اعلان و تاریخ تحدید حدود کمتر از سه روز باشد وقت تحدید حدود باید تغییر داده شود.
ماده 68
در صورت فوق مخارج اعلان مجدد به عهده مدیر ثبت است و به علاوه معادل ده روز از حقوق مدیر ثبت به عنوان جریمه کسر خواهد‌شد.
ماده 69
تقاضاکننده یا وکیل او حدود ملکی را که می‌خواهد ثبت کند به طور مشخص معرفی نموده و صاحبان املاک مجاور و دخالت‌کنندگان‌چنانچه ایراد و اعتراض دارند بیان می‌نمایند و نقشه‌کش (در صورتی که باشد) برای حدود ملک لدی‌الضروره نصب علامت نموده و نقشه مختصری‌رسم می‌نماید.
ماده 70
مستدعی ثبت در موقع تعیین حدود فقط ابنیه و اجزایی را می‌تواند معرفی کند که داخل در حدود مندرجه در تقاضانامه بوده است.
ماده 71
مدیر ثبت اسناد یا نماینده او صورت‌مجلسی در موقع تعیین حدود با قید مطالب ذیل ترتیب می‌دهد 1 - تعیین ماه و روز یا روزهایی که‌عملیات در آن واقع شده است 2 - اسم و اسم خانوادگی و سمت و محل اقامت اشخاصی که حضور داشته‌اند 3 - اظهارات اشخاصی که اعتراض‌نموده‌اند 4 - ذکر حقوقی که دیگران در ملک دارند به طور صریح و معین 5 - ذکر علامات و عده و دلالت آنها 6 - اسنادی که تقاضاکننده و معترضین‌تقدیم داشته‌اند.
ماده 72
صورت‌مجلس فوق را مدیر ثبت اسناد یا معاون و نماینده او و نقشه‌کش و کلیه حضار و دخالت‌کنندگان در همان مجلس امضاء می‌کنند.
ماده 73
در صورتی که بعضی از حضار نتوانند یا نخواهند امضاء کنند این نکته در صورت‌مجلس قید می‌شود.
ماده 74
به صورت‌مجلس فوق نقشه تعیین حدود موقت و کلیه اسنادی که تسلیم شده است ضمیمه خواهد شد.
ماده 75
هر گاه مستدعی ثبت یا نماینده او برای تعیین حدود حاضر نشود عملیات موقوف می‌شود و فقط غیبت او در صورت مجلس ذکر خواهد‌شد در این صورت تقاضانامه مسکوت و مخارجی که شده است از وجه ودیعه موضوع و بقیه به مستدعی ثبت رد می‌شود و اگر مشارالیه تقاضای خود‌را مجدداً تعقیب نماید باید مخارج مقدماتی آن را ثانیاً ودیعه کند.
ماده 76
پس از تعیین حدود موقت مدیر ثبت اسناد باید اعلانی به وسائل مذکوره در
ماده 59
و سایر وسائل ممکنه از قبیل جار و غیره منتشر‌نماید مشتمل بر نوع ملک و محل وقوع آن و مشخصات و حدودی که موقتاً تعیین شده و اسم مستدعی ثبت و متصرف فعلی و عنوان تصرف او و‌اینکه اعتراضات راجعه به ثبت ملک در ظرف مدت 90 روز در دائره ثبت اسناد و املاک پذیرفته خواهد شد و پس از انقضاء مدت مزبور اعتراضی‌پذیرفته نمی‌شود و اعلان مزبور در هر 30 روز یک مرتبه تجدید خواهد شد.
ماده 77
هر گاه موضوع ثبت ابنیه و املاکی باشد که حدود آنها کاملاً معین و مشخص است از اقداماتی که بایستی در محل به عمل آید و در این‌فصل مذکور شده می‌توان صرفنظر کرد ولی اعلان مذکور در
ماده 76
باید منتشر شود. فصل چهارم اعتراض
ماده 78
در مدت نود روز از تاریخ انتشار اعلان نوبت اول در محل (که تاریخ انتشار آن بر طبق تصدیق حکومت یا کمیسر یا کدخدا محرز است)اشخاص ذینفع می‌توانند نسبت به مالکیت مستدعی ثبت کلاً یا بعضاً و یا در حدود ملک و یا نسبت به حقی که برای خود در آن ملک قائل هستند‌اعتراض نمایند.
ماده 79
اعتراضات باید به دوایر و شعبات ثبت اسناد و املاک مربوطه تسلیم شده و در مقابل رسید داده شود.
ماده 80
اعتراض‌کننده باید در اعتراض‌نامه نکات ذیل را قید کند 1 - اسم و شهرت و محل اقامت خود 2 - موضوع و مورد اعتراض 3 - تعیین‌ملک مورد تقاضا و اسم تقاضاکننده ثبت.
ماده 81
هر گاه اعتراض شفاهی باشد صورت‌مجلس در اداره ثبت مشتمل بر نکات فوق به امضای معترض و تصدیق مدیر ثبت تنظیم می‌شود.
ماده 82
پس از تسلیم اعتراض و اخذ رسید (با قید تاریخ تسلیم) معترض باید در مدت شصت روز از تاریخ اعتراض به مرجع صلاحیت‌دار(محکمه یا محقق ثبت) مراجعه نموده عرضحال بدهد.
ماده 83
به عرضحال فوق باید سواد رسید اعتراض ضمیمه باشد.
ماده 84
معترض باید تصدیق مرجع صلاحیت‌دار مشعر بر اینکه عرضحال در ظرف مدت داده شده به اداره ثبت اسناد داده و رسید اخذ نماید.
ماده 85
هر گاه معترض تصدیق فوق را قبل از ثبت ملک به دایره ثبت اسناد نداد حق او ساقط خواهد شد.
ماده 86
در صورتی که بین معترض و مستدعی ثبت راجع به موضوع اعتراض محاکمه باشد معترض مکلف است قبل از ثبت ملک تصدیق‌محکمه را به دایره ثبت اسناد تسلیم نماید و الا حق او ساقط خواهد شد.
ماده 87
اداره ثبت بایستی پس از وصول اعتراض سواد آن را کتباً به ضمیمه اخطاریه به مستدعی ثبت ابلاغ و نیز به معترض اخطار نماید که در‌ظرف مدت شصت روز مذکور در
ماده 82
مکلف است به مرجع صلاحیت‌دار مراجعه کند در این اخطار باید صریحاً به معترض نوشته شود که اگر قبل‌از ثبت ملک در دفتر املاک تصدیق محکمه یا محقق ثبت را دائر به تقدیم عرضحال به اداره ثبت تسلیم نکرد حق او ساقط خواهد شد.
ماده 88
اگر مستدعی ثبت به اعتراض معترض تمکین نمود اداره مکلف است که تمکین او را به وسیله اخطاریه به معترض ابلاغ کند.
ماده 89
اگر معترض پس از تقدیم عرضحال به محکمه یا محقق ثبت در مدت شصت روز دعوی خود را تعقیب نکرد (مسکوت گذاشت) محکمه‌یا محقق ثبت مکلف است که به تقاضای مستدعی ثبت قرار اسقاط دعوی اعتراض را صادر نماید.
ماده 90
از این قرار می‌توان استیناف داد رأی استیناف قابل تمیز نیست.
ماده 91
نسبت به اشخاصی که قبل از انتشار اعلان نوبت اول نیز اعتراض کرده‌اند مدت شصت روز مهلت مراجعه به محکمه یا محقق ثبت از‌تاریخ تقدیم اعتراض خواهد بود.
ماده 92
تاریخ وصول اعتراض همان تاریخ تسلیم به حوزه مرکزی ثبت یا شعبات مربوطه خواهد بود.
ماده 93
اعتراض بایستی قبل از انقضای مدت 90 روز مذکور در ماده (78) به مرکز ثبت اسناد محل یا شعبه محل وقوع ملک رسیده باشد.
ماده 94
هر گاه معترض در مدت مقرر به محکمه یا محقق ثبت عرضحال داد و بعد معلوم شد که محکمه یا محقق صلاحیت نداشته برای تقدیم‌عرضحال به مرجع صلاحیت‌دار از تاریخ ابلاغ قرار قطعی راجع به صلاحیت (10) روز مهلت داده می‌شود مگر اینکه از تاریخ ابلاغ به انقضاء مدت‌شصت روز مذکور در ماده (82) بیش از ده روز باقی مانده باشد که در این صورت در تمام بقیه مدت حق دادن عرضحال خواهد داشت.
ماده 95
در صورتی که در جلسه مقرر برای محاکمه یا رسیدگی محقق ثبت معترض یا وکیل او حاضر نشود و مطابق قانون اصول محاکمات‌حقوقی به تقاضای مستدعی ثبت عرضحال او ابطال گردد تجدید عرضحال در خارج مدت شصت روز مقرر فقط در ظرف ده روز پس از ابلاغ قرار ابطال‌برای یک مرتبه ممکن خواهد بود.
ماده 96
هر گاه معترض قبل از گذشتن مدت شصت روز برای دادن عرضحال یا شصت روز مهلت برای تعقیب امر در نزد محقق ثبت یا محکمه‌فوت کرد یا مجنون شد وراث متوفی یا کسان مجنون باید در ظرف ده روز به پارکه بدایت محل ثبت اطلاع داده و پارکه مکلف است در ظرف چهل و‌هشت ساعت اداره ثبت و محقق یا محکمه را مطلع نماید.
ماده 97
پس از وصول اطلاع اداره ثبت از ثبت ملک خودداری می‌کند و بقیه شصت روز از روزی حساب می‌شود که از طرف اداره ثبت یا در‌صورتی که عرضحال به محقق یا به محکمه داده شده باشد از طرف محقق یا محکمه به وراث یا قیم او اخطار گردد که اگر تا آخر بقیه مدت عرضحال‌ندهند یا امر را در نزد محقق ثبت یا محکمه مسکوت بگذارند حق آنها ساقط خواهد شد.
ماده 98
مدتی که پس از اخطار به ورثه یا قیم مهلت داده می‌شود در هر صورت کمتر از ده روز نخواهد بود.
ماده 99
هر گاه فوت یا جنون در ظرف ده روز مذکور در فوق به پارکه اطلاع داده نشد و ملک به ثبت رسید دیگر ادعایی پذیرفته نخواهد شد.
ماده 100
اگر پس از رسیدگی معلوم شود که ادعای معترض مستند به اسناد مجعوله و یا به قصد استفاده نامشروع بوده است به تأدیه پنجاه تومان‌الی دو هزار تومان به نفع دولت و طرف بالمناصفه محکوم خواهد شد مگر اینکه خسارت طرف از مبلغی که به او تعلق می‌گیرد زیادتر باشد در این‌صورت نسبت به او به مبلغ بیشتر محکوم خواهد گردید این ترتیب مانع نخواهد بود که در قسمت استعمال اسناد مجعوله مطابق مقررات قوانین جزایی نیز‌محکوم گردد. فصل پنجم - ثبت عمومی املاک
ماده 101
قبل از انقضای مدت دو سال مذکور در
ماده 21
نیز وزارت عدلیه می‌تواند حوزه‌های ثبتی را که مقتضی بداند به چند ناحیه تقسیم کرده‌و به ثبت عمومی املاک واقعه در یک یا چند ناحیه از حوزه مزبور به ترتیب ذیل اقدام کند.
ماده 102
ثبت عمومی املاک خواه قبل از دو سال مذکور در
ماده 21
و خواه بعد از آن باشد مطابق مواد ذیل به عمل خواهد آمد.
ماده 103
قبل از اقدام به ثبت عمومی املاک واقعه در هر حوزه یا ناحیه حدود حوزه یا ناحیه مزبور و اینکه املاک واقعه در آن حدود ثبت خواهد‌شد بایستی به وسیله اعلان در جراید و غیره به اطلاع عموم برسد و اعلان مزبور در ظرف سی روز سه مرتبه منتشر خواهد شد.
ماده 104
سی روز پس از انتشار سومین اعلان باید صورت کلیه اشخاصی که خود را به وسیله اظهارنامه مالک متصرف املاک واقعه در آن ناحیه‌معرفی کرده‌اند و همچنین اشخاص مذکور در
ماده 106
و صورت املاک مجهول‌المالک و نوع ملک و نمره‌ای که از طرف اداره ثبت اسناد برای آن ملک‌تعیین می‌گردد در جراید اعلان شود.
ماده 105
اعلان فوق تا شصت روز هر پانزده روز یک مرتبه منتشر شده و ملکی که در ظرف شصت روز از تاریخ انتشار اولین اعلان مورد اعتراض‌واقع نگردید با رعایت
ماده 107
به ملکیت قطعی کسی که خود را مالک و متصرف معرفی کرده است در دفتر املاک ثبت خواهد شد و دیگر از احدی‌نسبت به ملک مزبور هیچگونه اعتراضی پذیرفته نیست.
ماده 106
نسبت به اشخاصی که در حوزه ثبت مقیم بوده و اظهارنامه نداده‌اند اداره ثبت اسناد پس از تحقیق ملک را به اسم آنها اعلان و در‌صورت عدم اعتراض با حدودی که در نتیجه تحدید حدود املاک مجاور برای آن ملک معین می‌گردد ثبت خواهد کرد.
ماده 107
در مورد ماده فوق حق‌الثبت دو برابر خواهد بود و به علاوه این قبیل مالکین نسبت به حدود حق اعتراض نداشته و سند مالکیت آنها در‌صورتی که تا پنج سال از تاریخ ثبت معترضی پیدا نشد صادر خواهد گردید.
ماده 108
اگر مالک متصرف ملکی به هیچ وجه معلوم نباشد ملک مزبور با نظارت مدعی‌العموم به ثبت خواهد رسید هر گاه تا 20 سال پس از‌ثبت مالک آن معین نشد سند مالکیت به اسم دولت صادر خواهد گردید تا مطابق قانون مدنی به مصارف خیریه برسد حق‌الثبت در صورتی که ملک‌عایدی نداشته باشد گرفته نخواهد شد.
ماده 109
اگر مالک ملکی معلوم ولی غایب مفقودالاثر باشد پس از آنکه امین به وسیله مدعی‌العموم معین شد اقدام به ثبت خواهد کرد.
ماده 110
نسبت به اشخاصی که بر حسب تحقیقات مالک ملکی معرفی شده و محل اقامت آنها در خارج از حوزه ثبت واقع است و یا محل‌اقامت آنها معلوم نیست به ترتیب ذیل عمل خواهد شد.
ماده 111
اسامی این قبیل اشخاص در ضمن صورت مذکور در
ماده 104
با ذکر اینکه محل اقامت آنها معلوم نیست و یا در خارج از حوزه ثبت‌واقع است اعلان شده به علاوه در ضمن اعلان جداگانه که چهار مرتبه در ظرف شصت روز مذکور در
ماده 105
تکرار خواهد شد به اشخاص مزبور‌اخطار می‌شود که اگر قبل از انقضای شصت روز اظهارنامه ندادند ملک آنها با حدودی که در نتیجه تحدید حدود املاک مجاور برای آن معین می‌شود ثبت خواهد گردید و حق‌الثبت در موقع صدور سند مالکیت دو برابر مأخوذ خواهد شد.
ماده 112
تحدید حدود املاک واقعه در هر ناحیه متدرجاً در ظرف شصت روز مذکور در ماده (105) به ترتیب نمره املاک به عمل آمده و صاحبان‌املاک و مجاورین برای روز تحدید حدود به وسیله اعلان احضار می‌شوند.
ماده 113
اعلان فوق ده روز قبل از روز تحدید حدود سه مرتبه منتشر می‌شود.
ماده 114
مجاورینی که در موقع عملیات تحدید حدود حاضر و نسبت به ملک به هر عنوان حقی برای خود قائل بوده و اعتراض دارند از تاریخ‌تنظیم صورت‌مجلس تا سی روز می‌توانند اعتراض خود را به اداره ثبت تسلیم نمایند.
ماده 115
مجاورینی که در موقع تحدید حدود حضور نداشته‌اند ولی از حوزه ثبت نیز خارج نباشند از تاریخی که برای تحدید حدود به موجب‌اعلان معین شده تا آخر شصت روز مذکور در
ماده 105
می‌توانند اعتراض خود را به اداره ثبت اسناد محل بدهند.
ماده 116
هر گاه از تاریخی که برای تحدید حدود معین شده تا آخر مدت شصت روز کمتر از سی روز مانده باشد مجاورین غیر حاضر می‌توانند تا‌انقضای سی روز از تاریخ مزبور اعتراض خود را تسلیم کنند.
ماده 117
اگر بعد از تنظیم صورت‌مجلس مجاورین غیر حاضر آن را رؤیت کرده باشند فقط در ظرف سی روز از تاریخ رؤیت حق تقدیم اعتراض‌خواهند داشت.
ماده 118
مجاور معترض باید در ظرف سی روز از تاریخ تسلیم اعتراض به مرجع صلاحیت‌دار مراجعه کرده و تصدیق آن مرجع را مشعر بر اینکه‌عرضحال در ظرف مدت مزبور داده شده قبل از ثبت ملک به اداره ثبت داده رسید اخذ نماید.
ماده 119
در صورتی که قبل از ثبت ملک در دفتر املاک تصدیق مرجع صلاحیت‌دار تسلیم اداره ثبت نشود یا پس از تقدیم عرضحال معترض در‌مدت سی روز دعوی خود را بلاتعقیب گذارد حق او ساقط خواهد شد.
ماده 120
اگر صاحب ملک که اظهارنامه داده در موقع تحدید حدود خود یا نماینده‌اش حاضر نباشد ملک او با حدود اظهار شده از طرف‌مجاورین تحدید خواهد شد لیکن مالک یا نماینده او می‌تواند در همان مدت و به همان طریقی که به موجب ماده فوق معین شده نسبت به حقوق‌ارتفاقی و حدود اعتراض کند.
ماده 121
هر گاه تحدید کلیه املاک واقع در ناحیه در ظرف شصت روز به اتمام نرسید تا سی روز پس از روزی که برای تحدید حدود در اعلان‌معین شده و تحدید حدود به عمل آمده مجاورین با رعایت
ماده 115
و 116 و 117 می‌توانند فقط نسبت به حدود و حقوق ارتفاقی اعتراض کنند.
ماده 122
حق‌الثبت املاکی که به ترتیب فوق در ثبت آنها اقدام می‌شود موافق نرخ روز انتشار اولین اعلان مذکور در
ماده 103
و به ترتیبی که‌وزارت عدلیه در نظامنامه معین می‌کند به اقساط اخذ خواهد شد. فصل ششم - در ثبت ملک و آثار آن
ماده 123
پس از اتمام عملیات مقدماتی مقرره در این قانون مدیر ثبت ملکی را که تقاضای ثبت آن شده با قیود ذیل در دفتر املاک ثبت می‌کند. 1 - نمره ترتیبی ملک در مورد ملکی که نمره آن معین شده 2 - تاریخ ثبت ملک 3 - اسم و اسم خانوادگی و شغل و محل اقامت و تابعیت مالک 4 -نوع و مشخصات مال غیر منقول و محل وقوع ملک و اجزاء و متعلقات آن 5 - حدود ملک 6 - قیمت ملک در موقع تقاضا 7 - حقوق مذکور در
ماده51
در صورتی که باشد و اسامی صاحبان آن.
ماده 124
پس از ثبت ملک در دفتر املاک مدیر ثبت سند مالکیت را مطابق سند دفتر املاک صادر نموده به مالک می‌دهد.
ماده 125
پس از ثبت شدن ملک در دفتر املاک به جز مورد ارث نقل و انتقالات و یا معاملات جدید راجع به آن ملک را دولت به رسمیت‌نخواهد شناخت مگر اینکه نقل و انتقالات و یا معاملات مزبوره در دائره ثبت اسناد و املاک ثبت شود.
ماده 126
در مورد ارث هم ملک وقتی در دفتر املاک به اسم وراث ثبت می‌شود که وراثت و انحصار آنها محرز بوده و بین آنها در سهم‌الارث‌توافق باشد.
ماده 127
در صورتی که ملک ثبت شده به دیگری منتقل شود سند انتقال در دفتر معاملات غیر منقول ثبت و در دفتر املاک نیز در ذیل صورت‌ثبت ملک خلاصه آن قید می‌شود و به همین ترتیب کلیه انتقالات به ترتیب تاریخ در ذیل یکدیگر قید خواهد شد.
ماده 128
در موقعی که ملک و یا حقوقی که تعلق به صغیر یا محجور و امثال آنها داشته در دفتر املاک ثبت شود سن صغیر و یا علت حجر در‌صورت ثبت باید قید گردد و پس از اینکه حالت حجر مرتفع یا صغیر کبیر شد می‌تواند تقاضا کند که کبر یا رفع حجر او در دفتر تصریح شود.
ماده 129
هر وقت که به موجب نقل و انتقال سند مالکیت جدیدی در ثبت اسناد نسبت به ملکی تنظیم شود مدیر ثبت اسناد و املاک در کلیه صفحات‌دفتر املاک که شامل ثبت مقدم بر آن است علامت مخصوص با مهر دائره ثبت اسناد و املاک می‌زند که دلالت بر خروج مال از ملکیت مالک سابق کند‌و سند مالک سابق را هم از او گرفته همان علائم را بر آن وضع و در دفتر ضبط حوزه خود ضبط می‌نماید و این امر را با مرکب قرمز در ستون ملاحظات‌دفتر املاک در مقابل ثبت سابق ذکر می‌کند.
ماده 130
در صورتی که محقق شود سند مالکیت مفقود شده است این نکته در ستون ملاحظات قید خواهد شد.
ماده 131
حق گرفتن سند مالکیت منحصر به مالک (یا وکیل ثابت‌الوکاله) اوست در سند مزبور قید خواهد شد که به مالک داده می‌شود و مدیر‌ثبت اسناد و املاک مطابقت آن را با ثبت دفتر املاک تصدیق و امضاء کرده با مهر ثبت اسناد ممهور می‌نماید.
ماده 132
در صورتی که ملک مشاع باشد هر یک از شرکاء می‌توانند سند مالکیت جداگانه دریافت کنند ولیکن دائره ثبت اسناد و املاک باید در‌روی هر یک از اسنادی که می‌دهد قید نماید که راجع به حصه فلان شریک است.
ماده 133
هر گاه سند مالکیت مفقود شود صاحب آن پس از پرداخت حقی که به موجب تعرفه مقرر است می‌تواند المثنی آن را بگیرد و باید در‌روی آن قید شود که نسخه چندم است.
ماده 134
اشخاص ذینفع می‌توانند تصدیقی راجع به حقوقی که در ضمن ثبت ملک برای آنها محرز شده از اداره ثبت اسناد و املاک بگیرند و در‌این تصدیقات باید اسم گیرنده تصریح شود و حق تصدیق مطابق تعرفه اخذ خواهد شد.
ماده 135
همین که ملکی مطابق قانون ثبت اسناد و املاک در دفتر املاک به ثبت رسید و سند مالکیت تسلیم شد دولت فقط کسی را که ملک به‌اسم او ثبت شده و یا کسی را که ملک مزبور به او منتقل شده و سند انتقال نیز در دفتر املاک ثبت گردیده یا اینکه ملک مزبور از مالک رسمی ارثاً به او‌رسیده باشد مالک خواهد شناخت.
ماده 136
ثبت حقوق مذکور در
ماده 51
در دفتر املاک سند رسمی صاحبان حقوق مزبوره است اعم از اینکه در ضمن ثبت خود ملک یا علیحده‌ثبت شده باشد.
ماده 137
ثبت ملک به حقوق کسانی که در آن ملک مجرای آب یا چاه قنات (اعم از دائر و بائر) دارند به هیچ عنوان و در هیچ صورت خللی وارد‌نمی‌آورد.
ماده 138
پس از ثبت ملک در غیر موارد مذکوره در مواد 222 و 223 و 225 و 226 و 233 و 234 و 235 دعوی اینکه در ضمن ثبت تضییع‌حقی از کسی شده پذیرفته نخواهد شد. باب سوم ثبت اسناد فصل اول - مواد عمومی
ماده 139
ثبت اسناد اختیاری است مگر در موارد ذیل: 1 - کلیه معاملات راجعه به عین یا منافع املاکی که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده باشد. 2 - کلیه معاملات راجع به حقوقی که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده است.
ماده 140
در نقاطی که اداره ثبت اسناد و املاک و دفاتر اسناد رسمی موجود بوده و وزارت عدلیه مقتضی بداند ثبت اسناد ذیل اجباری خواهد‌شد. 1 - کلیه معاملات راجعه به عین یا منافع اموال غیر منقوله که در دفتر املاک ثبت نشده. 2 - اسناد راجعه به صلح و هبه مطلقاً و همچنین شرکت‌نامه‌ها.
ماده 141
ـ سندی که مطابق مواد فوق باید به ثبت برسد و به ثبت نرسیده در هیچیک از ادارات و محاکم پذیرفته نخواهد شد.
ماده 142
وظائف مسئولین دفاتر از قرار تفصیل ذیل است: 1 - ثبت کردن اسناد مطابق مقررات قانون. 2 - دادن سواد مصدق از اسناد ثبت شده به اشخاصی که در
ماده 181
مصرح است. 3 - تصدیق صحت امضاء. 4 - قبول و حفظ اسنادی که امانت می‌گذارند.
ماده 143
در موقع تصدیق صحت امضاء مسئول دفتر پس از احراز هویت کسی که امضای او را تصدیق می‌نماید باید نکات ذیل را رعایت کند: 1 - تاریخ روز و ماه. 2 - مشخصات صاحب امضاء. 3 - امضای مسئول دفتر و مهر اداره.
ماده 144
کلیه اسناد و نوشتجاتی که برای ثبت به اداره ثبت اسناد و املاک داده می‌شود باید به زبان فارسی بوده و یا ترجمه به وسیله مترجمین‌رسمی تصدیق شده باشد.
ماده 145
انتخاب مترجمین رسمی مطابق نظامنامه‌ای که از طرف وزارت عدلیه تنظیم می‌شود به عمل خواهد آمد.
ماده 146
اسامی اشخاصی که اسناد خود را برای ثبت می‌آورند یا سندی را امضاء می‌نمایند باید با قید محل اقامت و شغل آنها به طور صریح‌نوشته شود که در هویت آنها تردیدی حاصل نگردد.
ماده 147
هر گاه مسئول دفتر در هویت اشخاص تردید داشته باشد باید دو نفر از اشخاص معروف و معتمد حضوراً هویت آنان را تصدیق نموده و‌مسئول دفتر مراتب را در دفتر ثبت و به امضای شهود رسانیده و این نکته را در خود اسناد قید نماید.
ماده 148
در مورد ماده فوق شاهدی که یک طرف از اصحاب معامله را معرفی می‌نماید نمی‌تواند معرف طرف دیگر باشد.
ماده 149
وقتی که مسئول دفتر نتواند به وسیله شهود معروف و معتمد هویت اشخاص را معین کند باید از ثبت نمودن سند امتناع نماید.
ماده 150
مسئول دفتر نمی‌تواند اسنادی که به منفعت خود یا کسانی که در تحت ولایت یا وصایت و یا قیمومت او واقعند و یا با او قرابت نسبی‌تا درجه چهارم یا سببی تا درجه سوم دارند و یا در خدمت او هستند ثبت نماید.
ماده 151
در مورد ماده فوق و همچنین در مواقعی که مسئول دفتر به واسطه مرض و امثال آن از انجام وظیفه معذور است عمل ثبت به عهده‌مسئول دفتر دیگری که در آن حوزه مأموریت دارد واگذار خواهد شد و اگر مسئول دفتر منحصر به فرد باشد مشارالیه با حضور امین صلح و‌مدعی‌العموم محل یا نماینده او سند را ثبت خواهد کرد.
ماده 152
مسئول دفتر باید نمره و تاریخ ثبت را با تعیین دفتری که سند در آن ثبت شده در روی هر سندی که ثبت می‌شود قید کرده و به امضای‌خود ممضی و به مهر دائره ثبت برساند.
ماده 153
اسناد باید حرف به حرف از اول تا آخر متن و حاشیه سجل و ظهر ثبت شود.
ماده 154
مسئول دفتر نباید اسناد اشخاصی را که طرفین یا یک طرف معامله آنها غیر بالغ یا مجنون یا سفیه یا به نحوی دیگر از انحاء قانونی‌ممنوع از تصرف هستند ثبت نماید مگر اینکه آن معامله را کسی نموده باشد که قانوناً حق آن معامله را دارد.
ماده 155
شهود باید بالغ و موثق باشند علاوه بر این ورقه هویت (سجل احوال) خود را ارائه دهند.
ماده 156
شهادت اشخاص ذیل پذیرفته نخواهد شد: 1 - کور یا گنگ یا کر یا محجور 2 - اشخاص ذینفع در معامله 3 - خدمه مسئول دفتر 4 - اقارب طرفین معامله تا درجه سوم و همچنین خدمه اصحاب معامله 5 - اشخاصی که به واسطه ارتکاب به جنحه یا جنایت محکوم شده باشند.
ماده 157
مسئول دفتر ثبت نمی‌تواند اسناد راجعه به معاملاتی که مدلول آن مخالفت صریح با قوانین موضوعه مملکتی داشته باشد ثبت نماید.
ماده 158
هر گاه طرفین معامله یا شهود زبان فارسی را ندانند و مسئول دفتر نیز زبان آنها را نداند اظهارات آنها به وسیله مترجم رسمی ترجمه‌خواهد شد.
ماده 159
علاوه بر مقرراتی که به موجب مواد مخصوصه تصریح شده است مسئول دفتر ثبت باید کلیه اموری را که برای استحکام صحت ثبت به‌عمل آمده است در روی سندی که ثبت شده و همچنین در ستون ملاحظات یا ستونهای مخصوص دفاتر قید نماید.
ماده 160
اگر برای ثبت نمودن اسناد ابراز تصدیق هویت یا وکالت‌نامه یا ورقه معتبر دیگری لازم باشد عین تصدیق‌نامه هویت یا وکالت‌نامه باید‌در ضبط اداره مانده و اوراق دیگر اصلاً یا سواداً ضبط گردد.
ماده 161
مسئول دفتر ثبت باید قبل از ثبت سند حق‌الثبتی را که به آن تعلق می‌گیرد به طرفین معامله یا وکلاء آنها اعلام نموده و آن را دریافت دارد‌و اگر بعداً طرفین معامله برای انجام ترتیبات ثبت حاضر نشوند حقی که اخذ شده به آنها مسترد نخواهد شد.
ماده 162
عبارت ثبت باید خوانا و واضح بوده و اعداد راجع به مبلغ و تاریخ و نمره باید یک مرتبه لااقل در دفتر ثبت و در روی سندی که ثبت‌شده است با تمام حروف نوشته شود در صورت اختلاف اعدادی که با تمام حروف نوشته شده معتبر است.
ماده 163
فاصله سطور باید به یک اندازه بوده از یک جا شروع شده و در یک جا ختم شود به نحوی که از سطور معین خود تجاوز نکند.
ماده 164
بالا بردن سطور در آخر سطر اکیداً ممنوع است و هر جا که ثبت به انتها برسد با ترتیب باید بقیه مطلب را به سطر بعد برد جای سفید و‌تصحیح و اضافه ممنوع است.
ماده 165
اگر مسئول دفتر ثبت اشتباهاً جای سفید گذاشته یا مجبور به تصحیح و یا اضافه باشد صحت ثبت منوط به رعایت حتمی شرایط ذیل‌خواهد بود. 1 - جای سفید باید به وسیله دو خطی که همدیگر را تقاطع نماید از حیز استفاده انداخته شود. 2 - بر روی کلمات زیادی باید خط نازکی با مرکب قرمز کشیده شود. 3 - تصحیح و اضافات باید در ستون ملاحظات نوشته شده و به امضای مسئول دفتر ثبت برسد و ربط آن به وسیله راده‌ای که با مرکب قرمز نوشته‌می‌شود معین گردد و ابطال جای سفید و همچنین حذف کلمات زیادی و تصحیح و اضافات باید در آخر ثبت قبل از امضاء قید شود.
ماده 166
تراشیدن و پاک کردن و الحاق کردن به هر نحوی از انحاء در دفاتر ثبت اسناد و املاک ممنوع است کلیه الحاقات و آنچه که به جای‌کلمات تراشیده شده یا در محل پاک شده نوشته می‌شود از درجه اعتبار ساقط خواهد شد.
ماده 167
طرفین معامله و یا وکلای آنها باید ثبت سند را ملاحظه نموده و مطابقت آن ثبت با اصل سند به توسط مشارالیهم و مسئول دفتر ثبت‌تصدیق گردد.
ماده 168
در صورتی که طرفین معامله و یا یکی از آنها کر و یا گنگ و یا کور باشند علاوه بر معرفین هر یک از اشخاص مزبور باید به معیت خود‌یک نفر از معتمدین خود را حاضر نمایند که در موقع قرائت ثبت و امضاء آن حضور به هم رسانند شخص معتمد مزبور در مورد اشخاص کر و گنگ باید‌از جمله اشخاصی باشد که بتواند به آنها به اشاره مطلب را بفهماند در مورد این ماده مراتب در اسنادی که ثبت می‌شود و در ستون ملاحظات دفتر باید قید‌گردد.
ماده 169
امضای ثبت سند پس از قرائت آن به توسط طرفین معامله یا وکلاء آنها دلیل رضایت آنها خواهد بود.
ماده 170
در موقعی که معامله راجع به اشخاص بیسواد است علاوه بر معرفین حضور یک نفر مطلع باسواد نیز که طرف اعتماد شخص بیسواد‌باشد لازم است.
ماده 171
ثبت سند باید برای شخص بیسواد قرائت و همچنین رضایت مشارالیه باید در دفتر ثبت قید و از طرف معتمد امضاء گردد.
ماده 172
قبل از ثبت سندی که راجع به شخص بیسواد است مسئول دفتر ثبت باید به وسیله سؤالاتی که از او می‌نماید اطمینان حاصل کند که‌شخص مزبور مندرجات سند را کاملاً می‌فهمد.
ماده 173
صاحب سند که کر و گنگ بوده ولی می‌تواند بخواند باید شخصاً در دفتر قید و امضاء کند که سند را خوانده و مفاد آن را تصدیق دارد.
ماده 174
هر گاه سندی به واسطه تقصیر یا غفلت مسئول دفتر از اعتبار افتاده باشد مسئول مذکور باید علاوه بر مجازاتهای مقرره از عهده کلیه‌خسارات وارده نیز برآید.
ماده 175
ثبت اسناد باید به توسط مسئول دفتر به عمل آید. فصل دوم - آثار ثبت اسناد
ماده 176
سندی که مطابق قوانین ثبت شده رسمی است و تمام محتویات و امضاهای مندرجه در آن معتبر خواهد بود مگر اینکه مجعولیت آن‌سند ثابت شود.
ماده 177
اسناد ثبت شده در قسمت راجعه به معاملات و تعهدات مندرجه در آنها نسبت به طرفین و یا طرفی که تعهد کرده و کلیه اشخاصی که‌قائم‌مقام قانونی آنان محسوب می‌شوند رسمیت و اعتبار خواهند داشت.
ماده 178
کلیه معاملات راجعه به اموال غیر منقوله که بر طبق مقررات راجعه به ثبت املاک ثبت شده است نه فقط نسبت به طرفین معامله و‌قائم‌مقام قانونی آنها معتبر و رسمی است بلکه نسبت به اشخاص ثالث نیز دارای اعتبار کامل و رسمیت خواهد بود.
ماده 179
قضات و مأمورین دیگر دولتی که از اعتبار دادن به اسناد ثبت شده استنکاف نمایند در محکمه انتظامی یا اداری تعقیب می‌شوند و در‌صورتی که این تقصیر قضات یا مأمورین بدون جهت قانونی باشد و به همین جهت ضرر مسلم نسبت به صاحبان اسناد رسمی متوجه شود محکمه‌انتظامی یا اداری علاوه بر مجازات اداری آنها را به جبران خسارات وارده نیز محکوم خواهد نمود. فصل سوم - سواد اسناد
ماده 180
مسئولین دفتر ثبت سواد اسنادی را که ثبت نشده است نباید تصدیق نمایند.
ماده 181
به استثناء مقررات مذکوره در این قانون در موضوع سواد سند مالکیت مسئولین دفتر در صورت تقاضا سواد مصدق اسناد ثبت شده را به‌صاحبان اسناد و قائم‌مقام آنها و محاکم و مدعیان عمومی و مستنطقین و اشخاصی که از محاکم تصدیق برای اخذ سواد می‌آورند می‌دهند سوادهای‌مزبوره باید از هر حیث مطابق باشد با سندی که در دفتر ثبت اسناد و املاک ثبت شده است.
ماده 182
هر گاه سواد سندی در روی چند ورق نوشته شده باشد باید اوراق مزبوره قیطان کشیده و ممهور و نمره صفحات معین و به امضای‌مسئول دفتر ممضی باشد چسبانیدن صفحات به سر هم ممنوع است.
ماده 183
سواد مصدق اسنادی که در سال جاری ثبت شده است به توسط مسئول ثبت و سواد آنهایی که در سنوات ماضیه ثبت شده است به‌توسط شعبه ضبط ثبت اسناد حوزه مربوطه داده می‌شود.
ماده 184
اسم شخصی که به او سواد داده می‌شود و همچنین تاریخ دادن سواد باید در ستون ملاحظات دفتر قید شود و همچنین در روی خود‌سواد باید قید شود که سواد به فلان شخص یا به فلان محکمه داده می‌شود.
ماده 185
از اسنادی که در دفتر ثبت اسناد شده است مسئولین دفتر یا مدیران ضبط پس از گرفتن حقوق قانونی سواد مصدق داده و هیچگونه‌تصدیقات دیگری راجع به آن سند نباید بدهند.
ماده 186
مسئول یا مدیر ضبط که سواد می‌دهد باید به مسئولیت خود مطابقت سواد را با سندی که ثبت شده به این عبارت که "این سواد مطابق‌با اصلی است که در دفتر ثبت شده" تصدیق و امضاء نماید.
ماده 187
سوادی که مطابقت آن با ثبت دفتر تصدیق شده است به منزله اصل سند خواهد بود مگر در صورت اثبات عدم مطابقت سواد با ثبت‌دفتر. فصل چهارم - در امانت اسناد
ماده 188
اشخاصی که سند خود را می‌خواهند در اداره ثبت اسناد و املاک امانت بگذارند باید آن را در پاکت و یا لفافه دیگری که مهر شده باشد‌گذاشته و شخصاً روی پاکت تاریخ امانت گذاشتن را با تمام حروف در حضور مسئول دفتر ثبت قید کنند در صورتی که خط نداشته باشند باید دو نفر‌شاهد تاریخ گذاشتن امانت را در روی لفافه یا پاکت نوشته و امضاء و مهر کنند.
ماده 189
مسئول دفتر ثبت پس از تصدیق صحت نمره ترتیبی آن را تعیین نموده و پاکت و یا لفافه را به مهر اداره ثبت اسناد و املاک ممهور‌می‌نماید و در دفتر مخصوص همان نمره ترتیبی را که اتخاذ کرده به اسم امانت‌گذار و تاریخ امانت و اسامی شهود اگر باشند قید می‌کند و به مهر و‌امضای امانت‌گذار و شهود نیز خواهد رسانید.
ماده 190
اشخاصی که سند خود را امانت می‌گذارند می‌توانند قبل از آنکه آنها را در پاکت یا لفافه دیگری گذارده ممهور کنند تقاضای سواد بنمایند‌در این صورت مسئول دفتر سواد مصدق خواهد داد ولی باید در روی سواد مزبور قید شود که این سواد مطابق با اصلی است که در اداره ثبت اسناد و‌املاک امانت گذاشته شده و به هیچ وجه رسمیت ندارد مگر اینکه آن سند قبلاً مطابق مقررات قانون ثبت شده باشد در این صورت دایره ثبت اسناد و‌املاک می‌تواند سواد مصدق سند را به طوری که در این قانون مقرر است بدهد.
ماده 191
در موقع امانت گذاشتن اسناد مسئول دفتر باید کلیه مشخصات و ممیزات پاکت یا لفافه امانتی را در ستون مخصوص دفتر قید نموده و‌به امضای خود و امانت‌گذار و شهود ممضی دارد و پس از آن رسیدی که مشتمل بر نمره و مشخصات پاکت یا لفافه امانت است به امانت‌گذار بدهد.
ماده 192
استرداد اسناد امانتی به این ترتیب به عمل می‌آید که در ستون ملاحظات دفتر امانات و در مقابل ثبتی که از امانت سند به عمل آمده‌شخصی که سند را پس می‌گیرد با حضور دو نفر شاهد رسید نوشته و آن را امضاء می‌نماید.
ماده 193
تاریخ استرداد باید در ذیل رسید با تمام حروف قید شود و همچنین اسم مسئول دفتر و مبلغ حق‌الحفاظه که اخذ می‌شود درج خواهد‌شد. باب چهارم - دفاتر اسناد رسمی
ماده 194
در نقاطی که وزارت عدلیه مقتضی بداند برای تنظیم اسناد رسمی دفاتر رسمی به عده کافی معین خواهد کرد هر دفتر رسمی اسناد‌مرکب است از یک نفر صاحب دفتر و لااقل یک نفر نماینده اداره ثبت اسناد.
ماده 195
هیچ دفتری را نمی‌توان رسمیت داد مگر اینکه صاحب آن در ضمن تقاضانامه خود تبعیت از قوانین و نظامات وزارت عدلیه را راجع به‌ثبت اسناد تعهد نماید.
ماده 196
حوزه صلاحیت دفاتر اسناد رسمی محدود نیست.
ماده 197
نماینده‌ای که از طرف اداره کل ثبت اسناد و املاک برای هر دفتری تعیین می‌شود باید در اوقات کار در دفتر اسناد رسمی حاضر باشد تا‌هر معامله و تعهدی که واقع می‌شود پس از ثبت در دفتر صاحب دفتر در دفتر خود ثبت نماید و در هر یک از این دو دفتر باید نمره صفحه دفتر دیگری‌که سند در آن ثبت شده است قید گردد.
ماده 198
هر گاه دفتر اسناد رسمی که باید با رعایت
ماده 195
معین شود در محضر یکی از مجتهدین جامع‌الشرایط باشد حضور نماینده (به شرط‌اجازه وزارت عدلیه) در دفتر لازم نبوده و سندی که مطابق مقررات از دفتر صادر شده و به اداره ثبت صدور آن از ناحیه صاحب دفتر مسلم باشد در دفتر‌اداره به ثبت خواهد رسید.
ماده 199
دفاتر اسناد رسمی ملزم به رعایت ماده (11) این قانون راجع به تعدد و تنوع دفاتر ثبت نیست.
ماده 200
در صورتی که تقاضای ثبت سندی بشود تحصیل اطمینان از هویت متعاملین یا طرفی که تعهد کرده به عهده صاحب دفتر است و اگر‌مشارالیه شخصاً آنها را نشناسد باید بر طبق مواد این قانون رفتار نماید و در صورت تخلف مشمول
ماده 219
این قانون خواهد بود.
ماده 201
شهود و معرفین و اصحاب معامله باید دفتر صاحب دفتر را مطابق مواد 147 و 167 این قانون امضاء نمایند ولی در دفتر ثبت نماینده‌فقط امضای اصحاب معامله کافی خواهد بود.
ماده 202
در مورد املاکی که مطابق این قانون به ثبت نرسیده دفاتر اسناد رسمی و همچنین دوائر ثبت اسناد و املاک (در دفتر مخصوص)می‌توانند هر نوع معامله و تعهد و نقل انتقالی را راجع به عین غیر منقول یا منافع آن ثبت نمایند ولی این قبیل اسناد فقط نسبت به طرفین یا طرفی که‌تعهد کرده و قائم‌مقام قانونی آنها اعتبار رسمی خواهد داشت.
ماده 203
در مورد معاملاتی که راجع به عین یا منافع املاک ثبت شده مطابق این قانون در دفاتر اسناد رسمی واقع می‌شود نماینده ثبت اسناد‌مکلف است که حق‌الثبت آن را اخذ نموده و با عین سند به اداره ثبت اسناد ارسال دارد تا پس از ثبت در دفاتر معاملات غیر منقول مربوطه در مورد‌معاملات راجع به عین در دفتر املاک نیز قید شود.
ماده 204
ثبت معاملات مذکور در ماده فوق در دفتر نماینده ثبت لازم نیست شهود و معرفین دفتر صاحب دفتر را باید امضا کنند و برای ثبت در‌دفاتر ثبت اسناد فقط امضای اصحاب معامله کافی خواهد بود.
ماده 205
از عایدات حاصله از حق‌الثبت صاحب دفتر به ترتیب ذیل سهم خواهد برد: تا شصت تومان در ماه نصف - از شصت تومان و یک قران‌به بالا نسبت به مازاد خمس و در هر صورت بیش از صد تومان در ماه به صاحب دفتر سهم داده نشده ولی اگر سهم ماهیانه صاحب دفتر کمتر از سی‌تومان باشد اداره ثبت اسناد آن را تا سی تومان تکمیل خواهد نمود.
ماده 206
عایدات حاصله از حق‌الثبت دفاتر اسناد رسمی پس از پرداخت سهم صاحبان دفاتر جزء عایدات عمومی محسوب و تسلیم خزانه‌خواهد شد.
ماده 207
به استثناء مواردی که برای دفاتر اسناد رسمی مطابق این قانون ترتیب خاصی معین شده مقررات این قانون در دفاتر اسناد رسمی نیز‌لازم‌الرعایه و اعتبار اسناد ثبت شده در دفاتر رسمی همان است که در
ماده 176
و 177 مقرر شده است. باب پنجم - اجراء مفاد اسناد رسمی
ماده 208
مدلول کلیه اسناد رسمی راجعه به دیون و سایر اموال منقول بدون احتیاج حکمی از محاکم عدلیه لازم‌الاجرا خواهد بود مگر در مورد‌تسلیم عین منقولی که شخص ثالثی متصرف و مدعی مالکیت آن باشد.
ماده 209
کلیه اسناد رسمی راجعه به معاملات املاکی که مطابق مقررات این قانون ثبت شده است مستقلاً و بدون مراجعه به محاکم لازم‌الاجرا‌است و ادعای شخص ثالث نسبت به آنها مانع اجرا نخواهد بود.
ماده 210
مسئول دفتر سواد سندی را که باید اجرا شود و صاحب سند تقاضای اجرای آن را نموده تهیه و مدیر ثبت مطابق
ماده 211
در ذیل آن‌سواد دستور اجرا خواهد داد.
ماده 211
در موقع صدور ورقه اجراییه مدیر ثبت موضوعی را که باید اجرا شود در روی ورقه قید و به امضاء خود ممضی و به مهر مخصوص‌اجرا ممهور می‌نماید.
ماده 212
عموم ضابطین عدلیه و سایر قوای دولتی مکلف هستند در مواقعی که از طرف مأمورین اجرا به آنها مراجعه می‌شود در اجرای مفاد‌ورقه اجراییه اقدام کنند.
ماده 213
ترتیب اجرای اسناد رسمی مطابق نظامنامه مخصوصی خواهد بود که وزارت عدلیه تنظیم خواهد کرد.
ماده 214
دستور اجرا و رفع اختلافات راجع به عملیات اجرایی با مدیر ثبت است.
ماده 215
مرجع شکایت از اجرای ثبت مدعی‌العموم بدایت محل است.
ماده 216
ادعای مجعولیت سند رسمی عملیات راجع به اجرای آن را موقوف نمی‌کند مگر پس از اینکه مستنطق قرار مجرمیت متهم را صادر و‌مدعی‌العموم هم موافقت کرده باشد. باب ششم - جرائم و مجازات
ماده 217
هر یک از مستخدمین و اجزاء ثبت اسناد و املاک و صاحبان دفاتر رسمی عامداً یکی از جرمهای ذیل را مرتکب شود جاعل در اسناد‌رسمی محسوب و به مجازاتی که برای جعل و تزویر اسناد رسمی مقرر است محکوم خواهد شد. اولاً - اسناد مجعوله یا مزوره را ثبت کند. ثانیاً - سندی را بدون حضور اشخاصی که مطابق قانون باید حضور داشته باشند ثبت نماید. ثالثاً - سندی را به اسم کسانی که آن معامله را نکرده‌اند ثبت کند. رابعاً - تاریخ سند یا ثبت سندی را مقدم یا مؤخر در دفتر ثبت کند. خامساً - تمام یا قسمتی از دفاتر ثبت را معدوم یا مکتوم کند یا ورقی از آن دفاتر را بکشد یا به وسایل متقلبانه دیگر ثبت سندی را از اعتبار و‌استفاده بیندازد. سادساً - اسناد انتقالی را با علم به عدم مالکیت انتقال دهنده ثبت کند. سابعاً - سندی را که به طور وضوح سندیت نداشته و یا از سندیت افتاده ثبت نماید.
ماده 218
هر گاه اعضاء ثبت اسناد و املاک سندی را که مفاد آن مخالفت صریح با قوانین موضوعه مملکتی داشته ثبت کنند از یک سال تا سه‌سال از خدمات دولتی منفصل خواهند شد.
ماده 219
هر یک از اعضاء ثبت اسناد و املاک قبل از احراز هویت اشخاص و یا اهلیت اصحاب معامله و یا قابلیت موضوع معامله سندی را‌عمداً ثبت نماید به مجازات اداری فوق محکوم خواهد گردید.
ماده 220
هر یک از مستخدمین و اجزاء ثبت اسناد و املاک تصدیقاتی دهد که مخالف واقع باشد در حکم جاعل اسناد رسمی خواهد بود.
ماده 221
در موارد تقصیراتی که مجازات آنها به موجب این فصل معین نشده است مستخدمین و اجزاء ثبت اسناد و املاک که مرتکب جرم‌عمومی و یا تقصیر اداری می‌شوند موافق مقررات قوانین جزایی و یا قانون استخدام تعقیب و مجازات خواهند شد.
ماده 222
جز در مورد مذکور در
ماده 38
(راجع به بیع شرط و امثال آن) هر کس تقاضای ثبت ملکی را بنماید که قبلاً به دیگری انتقال داده یا با‌علم به اینکه به نحوی از انحاء دیگر سلب مالکیت از او شده است تقاضای ثبت نماید کلاهبردار محسوب می‌شود و همچنین است اگر در موقع تقاضا‌مالک بوده ولی در موقع صدور سند مالکیت مالک نبوده و معهذا سند مالکیت بگیرد.
ماده 223
حکم فوق در مورد وارثی نیز جاری است که با علم به انتقال ملک از طرف مورث خود تقاضای ثبت آن ملک یا تقاضای صدور سند‌مالکیت آن ملک را به اسم خود بنماید مشروط بر اینکه علم او به وسیله امضاء یا مهر محرز شود.
ماده 224
هر گاه تقاضاکننده ثبت قبل از صدور سند مالکیت و قبل از شکایت جزایی مدعی خصوصی تقاضای خود را کتباً مسترد داشت از‌مجازات معاف خواهد بود.
ماده 225
هر کس به عنوان مالکیت تقاضای ثبت ملکی را بنماید که به عنوانی غیر از مالکیت عین تصرف آن می‌باشد از قبیل مستأجر مباشر و‌غیره کلاهبردار محسوب خواهد شد.
ماده 226
هر کس نسبت به ملکی که در تصرف دیگری بوده به وسائل متقلبانه خود را متصرف قلمداد کرده و تقاضای ثبت کند کلاهبردار‌محسوب می‌شود - تجاوز از حدود مشمول این ماده نیست.
ماده 227
در مورد مواد فوق اظهارنامه‌ای که در مورد ثبت عمومی املاک داده می‌شود به منزله تقاضانامه است.
ماده 228
در مورد مواد قبل تعقیب متهم موکول به شکایت مدعی خصوصی است.
ماده 229
در صورتی که مدعی خصوصی قبل از قطعیت حکم (سیر مرحله تمیزی) شکایت خود را مسترد داشت تعقیب متروک خواهد شد.
ماده 230
تجدید شکایت از مدعی خصوصی پذیرفته نمی‌شود.
ماده 231
در مورد مواد 222 و 223 و 225 و 226 مجرم علاوه بر مجازات مقرر برای جرم کلاهبرداری تا موقعی که به وسیله تصدیق حق مدعی‌خصوصی در اداره ثبت املاک یا به وسائل دیگر خساراتی را که مستقیماً به واسطه تقاضای ثبت و صدور سند مالکیت به طرف وارد آورده جبران ننماید‌در توقیف خواهد ماند تعیین میزان خسارت با محکمه‌ای است که حکم مجازات را داده. خسارت غیر مستقیم (خسارت ناشی از محاکمه) مطابق اصول‌معموله تعیین و وصول خواهد شد.
ماده 232
هر کس یکی از اعمال مشروحه در مواد 222 و 223 و 225 و 226 را قبل از این قانون مرتکب شده - در صورتی که از تاریخ ارتکاب‌بیش از سه سال نگذشته باشد مکلف است تا سه ماه پس از تاریخ اجرای این قانون به وسیله تصدیق حق طرف در دفاتر ثبت یا به وسایل دیگر‌خسارات وارده بر صاحب ملک را جبران نماید و الا کلاهبردار محسوب شده و علاوه بر مجازات مقرر برای این جرم تا موقعی که خسارات وارده بر‌طرف را به شرح
ماده 231
جبران نکرده در توقیف خواهد ماند.
ماده 233
در مورد املاکی که به رهن داده شده راهن باید در ضمن تقاضانامه خود حق مرتهن را قید نماید و در صورت تخلف و صدور سند‌مالکیت هر گاه طلب مرتهن را پس از مطالبه نداد کلاهبردار محسوب و با رعایت مواد 228 و 229 و 230 مطابق
ماده 231
با او رفتار خواهد شد.
ماده 234
هر گاه کسی به موجب سند رسمی یا عادی حقی نسبت به عین یا منفعت معین به شخص یا اشخاص داده و بعد نسبت به همان عین یا‌منفعت به موجب سند رسمی معامله یا تعهدی معارض با حق مزبور بنماید جاعل در اسناد رسمی محسوب و به حبس با اعمال شاقه از 3 تا 15 سال‌محکوم خواهد شد.
ماده 235
هر کس با قصد تقلب برخلاف واقع راجع به انتقال منافع اظهاری که مستلزم ضرر طرف است و در دفتر اسناد رسمی یا دفاتر دیگر ثبت‌قید شده کرده باشد کلاهبردار محسوب شده و علاوه بر مجازات مقرر برای این جرم مادام که جبران خسارت وارده بر طرف را به شرح
ماده 231
نکرده‌در توقیف خواهد ماند مواد 228 و 229 و 230 در این مورد نیز لازم‌الرعایه است. باب هفتم - تعرفه و مخارج ثبت اسناد و املاک
ماده 236
حقوقی که در اداره ثبت اسناد و املاک و دفاتر رسمی اخذ می‌شود مطابق مواد ذیل خواهد بود.
ماده 237
برای ثبت ملک در دفتر املاک علاوه بر مخارج مقدماتی در نقاطی که اداره ثبت موجود بوده تا شش ماه از تاریخ اجرای قانون متمم‌ثبت مصوب دی ماه 1307 و در سایر نقاط تا شش ماه پس از افتتاح اداره ثبت و شعبات آن تومانی یک شاهی و در شش ماه دوم تومانی یک شاهی و‌نیم و در سال دوم تومانی یک صد دینار و از ابتدای سال سوم از قرار تومانی دو شاهی و نیم حق‌الثبت مأخوذ خواهد شد.
ماده 238
حق‌الثبت املاک مطابق نظامنامه به اقساط دریافت می‌شود.
ماده 239
تعرفه ثبت اسناد به استثنای موارد ذیل تومانی نیم شاهی است.
ماده 240
برای ثبت اسنادی که تعیین قیمت آنها ممکن نباشد برای هر سند یک تومان مأخوذ خواهد شد.
ماده 241
برای ثبت شرکت‌نامه‌ها تومانی ربع شاهی گرفته می‌شود.
ماده 242
برای ثبت بروات و حوالجات تجارتی هر صد تومان پنج شاهی اخذ و کسور صد تومان به منزله صد تومان حساب می‌شود.
ماده 243
از بابت مخارج حرکت به خارج از مقر اداره یا شعبه ثبت در مورد ثبت املاک علاوه بر مخارج حمل و نقل که به عهده مستدعی ثبت‌است برای مهندسین شبانه‌روزی 20 قران و برای نماینده 8 قران دریافت می‌شود.
ماده 244
در موقع ثبت عمومی املاک خرده‌مالکین مخارج حرکت و کرایه حمل و نقل به تناسب سهام آنها در املاک اخذ خواهد شد.
ماده 245
حق‌الودیعه اسناد و اوراق از بابت هر بسته ممهور ماهی دو قران است حق‌الودیعه شش ماهه قبلاً اخذ خواهد شد.
ماده 246
برای دادن سواد مصدق از اسناد ثبت شده برای هر صفحه که نمونه آن را وزارت عدلیه معین می‌نماید پنج قران است - کسر صفحه یک‌صفحه تمام محسوب خواهد شد.
ماده 247
برای دادن سواد مصدق از اوراق و اسناد ثبت‌نشده صفحه‌ای سه قران گرفته می‌شود کسر صفحه یک صفحه محسوب است.
ماده 248
حق‌الاجرای اسناد لازم‌الاجرا تومانی ده شاهی و از کسی که اجرا بر علیه او است اخذ خواهد شد.
ماده 249
برای تصدیق صحت هر امضاء پنج قران مأخوذ می‌شود.
ماده 250
کلیه مخارج و حقوق فوق‌الذکر به استثناء حق‌الاجرا به عهده طرفی است که تقاضای ثبت می‌نماید مگر آنکه بین طرفین متعاهدین‌ترتیب دیگری مقرر شده باشد.
ماده 251
در موقع اخذ حقوق فوق‌الذکر مبلغهای کمتر از یک صد دینار یک صد دینار اخذ خواهد شد.
ماده 252
سوادهایی که از طرف محاکم و مدعیان عمومی و مستنطقین تقاضا می‌شود از حقوق دولتی معاف خواهد بود ولی در صورتی که‌سوادهای مزبوره را بدون علت و سبب تقاضا کرده باشند علاوه بر مجازات اداری دو برابر حق معمولی از تقاضاکننده اخذ خواهد شد. باب هشتم مواد مخصوصه
ماده 253
هر یک از مستخدمین ثبت که به عنوان کفالت شغل بالاتری را اشغال نماید حق دارد نصف حقوق رتبه خود و نصف حقوق بودجه‌مقامی را که متکفل است دریافت دارد مشروط بر اینکه شغل بالاتر نمایندگی - مسئولیت دفتر - مدیریت ضبط - معاونت یا ریاست یکی از شعب یا‌دوایر و ادارات ثبت خارج از مرکز باشد.
ماده 254
نسبت به تقاضای ثبتی که قبل از اجرای این قانون داده شده چنانچه اعلان نوبت اول آن منتشر نشده باشد اعلانات نوبتی سه مرتبه و در‌مدت نود روز منتشر خواهد گردید و الا مطابق قانون سابق عمل خواهد شد.
ماده 255
قوانین ذیل نسخ می‌شود: 1 - قانون ثبت اسناد و املاک مصوبه 21 حمل 1302. 2 - قانون 27 آبان ماه 1304 راجع به حق‌الثبت شرکت‌نامه‌ها و اوراق تجارتی. 3 - ماده اول و دوم قانون 21 بهمن ماه 1304 راجع به مدت اعتراض بر تقاضای ثبت و اصلاح تعرفه ثبت اسناد. 4 - ماده یک با تبصره‌های مربوطه و
ماده 2
و 7 و 8 قانون 21 بهمن ماه 1306 راجع به ثبت عمومی املاک. 5 - قانون دهم مرداد 1307 راجع به اصلاح ماده اول قانون 21 بهمن 1306. 6 - قانون متمم قانون ثبت املاک مصوب ششم دی ماه 1307. 7 - قانون سیزدهم بهمن 1307 راجع به دفاتر اسناد رسمی. 8 - قانون دوم خرداد 1308 در اصلاح قانون ثبت املاک. 9 - قانون یازدهم مهر ماه 1308 راجع به ثبت املاک.
ماده 256
این قانون از اول اسفند ماه 1308 به موقع اجرا گذاشته می‌شود. چون به موجب قانون مصوب دوازدهم آبان ماه 1308 "وزیر عدلیه مجاز است کلیه لوایح قانونی را که به مجلس شورای ملی پیشنهاد می‌نماید پس از‌تصویب کمیسیون فعلی قوانین عدلیه به موقع اجرا گذارده و پس از آزمایش آنها در عمل نواقصی را که در ضمن جریان ممکن است معلوم شود رفع و‌قوانین مزبوره را تکمیل نموده ثانیاً برای تصویب به مجلس شورای ملی پیشنهاد نماید" علیهذا (قانون ثبت اسناد و املاک) مشتمل بر دویست و پنجاه و‌شش ماده که در تاریخ لیله بیست و یکم بهمن ماه یک هزار و سیصد و هشت شمسی به تصویب کمیسیون قوانین عدلیه مجلس شورای ملی رسیده‌است قابل اجرا است. رییس مجلس شورای ملی - دادگر *پاورقی: این قانون به موجب قانون مصوب 26 اسفند ماه 1310 نسخ شده است.